یکشنبه, 25ام آذر

شما اینجا هستید: رویه نخست یادگارهای فرهنگی و طبیعی یادمان بیایید «برسیان» را به یاد آوریم

یادمان

بیایید «برسیان» را به یاد آوریم

در 43 کیلومتری شرق اصفهان و در ساحل شمالی زاینده‌رود، هنوز تاریخ در میان خشت‌خشت آجرهای کاروانسرایی صفوی نفس می‌کشد، آجرهایی که یکی پس از دیگری با برخورد توپ فوتبال و عبور دوچرخه‌ها سست شده و آماده‌ی تلنگری برای فرو ریختنند.

به گزارش خبرنگار بخش میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، کاروانسرای صفوی «بَرسیان» در روستای برسیان که در کنار نخاله‌های ساختمانی و پس‌مانده‌ی زباله‌ها روزگار می‌گذراند و روز و شب پناهگاه جوانان بی‌کار و مکانی برای معتادان روستاست، هر روز در حالی احتمال دارد آسیب ببیند که کنار یکی از زیباترین و با ارزش‌ترین مساجد تاریخی صدر اسلام واقع است.

به اعتقاد یک مدرس دانشگاه، کاروانسرای صفوی برسیان بنای تاریخی فراموش‌شده‌ای است که مورد بی‌مهری اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان اصفهان قرار گرفته است.

حمید مظاهری تهرانی درباره‌ی وضعیت این کاروانسرا به خبرنگار ایسنا گفت: این بنای تاریخی تنها کاروانسرای این روستاست و یک کاروانسرای کامل با حیاط مرکزی، ایوان‌ها، باربندها و باراندازها، شترخوان‌ها و طویله‌ها، هشتی و سردر ورودی، اتاق‌های نگهبانی و ساکنان را به‌طور کاملا سالم در خود جا داده، اما متأسفانه و در کمال تعجب مورد بی‌مهری برخی اهالی و مسؤولان قرار گرفته است.

او با اشاره به موقعیت قرار گرفتن روستای برسیان در محور گردشگری شرق اصفهان، بیان کرد:‌ این کاروانسرا تا حدود 35 سال پیش فعال بود و از آن به‌عنوان استراحتگاه استفاده می‌شد، ولی در 20 تا 30 سال گذشته دچار بی‌توجهی شده و حجم عظیمی از نخاله‌های ساختمانی از اطراف در کف ساختمان و بخش‌های مختلف آن ریخته شده است.

وی با اشاره به تردد وسایل نقلیه‌ی سنگین در این کاروانسرا، اظهار کرد: به همین دلیل متأسفانه بسیاری از خشت‌ها و بدنه‌های کاروانسرا دچار ریختگی و آسیب شده‌اند. از سوی دیگر، به‌دلیل نبودن رسیدگی و انجام نشدن مرمت‌های اضطراری سالانه و حتا مرمت‌هایی که باید به‌منظور رفع خطر انجام می‌شدند، ولی صورت نگرفتند، بسیاری از بندها و بندکشی‌هایی که با هدف استحکام آجرها در گذشته انجام شده بود، تحلیل رفته و در حال تخریب است. همچنین باد و باران آسیب‌های سنگینی به آجرهای بدنه‌ی اصلی بنا وارد کرده و حتا در بخش‌های متعدد، شدت آسیب و تخریب آجرهای بدنه تا حدی بوده است که دیوارها و پی کاروانسرا کاملا فرو ریخته یا در حال فرو ریختن‌اند.


او گفت: از سوی دیگر، آجر فرش پشت بام و برجک‌های نگهبانی چهار گوشه‌ی عمارت و جان‌پناه پشت بام در بسیاری از بخش‌ها دچار آسیب‌دید‌گی جزیی و کلی شده است و به مرمت و بازسازی فوری نیاز دارند.

این کارشناس ارشد رشته‌ی مرمت آثار تاریخی با اشاره به بخش‌هایی که در طول زمان و بخصوص در 50 سال گذشته به‌طور کاملا غیرحرفه‌یی و غیراصولی به کاروانسرا اضافه شده است، بیان کرد: این الحاقات به یکپارچگی فضا لطمه‌های زیادی وارد کرده است. همچنین متأسفانه در سال‌های گذشته کف کاروانسرا آسفالت شده و تردد دائمی ماشین‌های سنگین و سبک در این مکان تاریخی انجام می‌شود. در دو سوی فضای باز کاروانسرا نیز میله‌های دروازه‌بانی فوتبال نصب شده که به‌طور حتم برگزاری مسابقات فوتبال و ضربه‌های دائمی و قوی که توسط تو‌پ‌های ورزشی به در و دیوار بدنه‌ی کاروانسرا اصابت می‌کند، عاملی است که سبب تخریب بیشتر بدنه‌های کاروانسرا می‌شود.

مظاهری ادامه داد: در قدم نخست، این بنای صفوی به یک رسیدگی جدی نیاز دارد و باید اهمیت و ارزش آن مشخص شود. مجاورت این کاروانسرا با مسجد سلجوقی برسیان به اهمیت آن اضافه می‌کند. هرچند قدمت این کاروانسرا بسیار کمتر از مسجد است، ولی در مرحله‌ی نخست باید قضیه‌ی استحکام‌بخشی بدنه‌ها و دیواره‌ها به سرعت آغاز و قبل از این‌که دیواره‌ها سست و تخریب شوند، این کار اجرایی شود. از سوی دیگر، همزمان با بندکشی، استحکام‌بندی و پی‌بندی دیوارها، باید عملیات تعویض دیواره‌ها و نمایه‌های آجری فرسوده که در بخش‌های زیادی از ساختمان وجود دارند، ‌انجام شود تا بلافاصله به مرحله‌ی تجدید یا احیای بندهای فرسوده وارد شویم.

وی با اشاره به لزوم انجام مرمت‌های استحکامی و استحفاظی در این ساختمان به موازات انجام عملیات مرمت آن با هدف جلوگیری از ریزش طاق‌هایی که هنوز نریخته‌اند، اما در معرض ریزش هستند، اظهار کرد: سقف اتاق گوشواره که در طبقه‌ی دوم کاروانسرا قرار دارد، به‌طور کامل تخریب شده است و در صورت نبودن رسیدگی فوری به‌زودی دیواره‌های آن نیز تخریب می‌شوند.

او با اشاره به وجود بندهای فرسوده در تمام بدنه‌های کاروانسرا و لزوم مرمت آن‌ها، بیان کرد: در قدم بعدی باید آسفالت کف کاروانسرا حذف و تیرک دروازه‌ی فوتبال و تیرک والیبال جمع‌آوری شود و فعالیت‌های غیرمتعارفی نیز که در این مکان انجام می‌شود، حذف گردد.

وی ادامه داد: این کاروانسرا ذاتا دارای ارزش است، بنابراین پیشنهاد می‌کنم با انتخاب یک متصدی برای کارونسرا به وضعیت آن رسیدگی بهتری شود. این کاروانسرا باید مانند مسجد به‌عنوان یک اثر تاریخی زیبا و کامل از دوره‌ی صفوی در فهرست آثار ملی به ثبت برسد.

او نورپردازی علمی روی این بنای تاریخی را یکی دیگر از اقداماتی دانست که باید انجام شود و گفت: این کار برای معرفی و دیده شدن هرچه بیشتر این اثر تاریخی در شب بسیار مؤثر است.

به گزارش ایسنا، هرچند به گفته‌ی برخی ساکنان روستای برسیان، یک بخش خصوصی برای مرمت، سامان‌دهی و تغییر کاربری این کاروانسرا فعالیت‌هایی را انجام داد، اما با مخالفت مردم محلی، این کار متوقف شد. در حالی که این بنای تاریخی با توجه به موقعیت قرارگیری‌اش در کنار مسجد سلجوقی برسیان، پتانسیل‌های فراوانی برای جذب گردشگری دارد.

به گفته‌ی چند جوان ساکن در روستای برسیان، این کارونسرا به دلایلی که مشخص نیست، سبب ایجاد شدن اختلاف‌هایی در روستا شده است

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

در همین زمینه